คนส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพประจำปี

ในยุคสมัยที่ข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพสามารถเข้าถึงได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส เราอาจคาดหวังว่าผู้คนจะหันมาดูแลใส่ใจร่างกายของตนเองมากขึ้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว คนส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพประจำปี เท่าที่ควร หลายคนมองว่าการไปโรงพยาบาลในวันที่ร่างกายยังแข็งแรงดีอยู่เป็นเรื่องเสียเวลา หรือแม้กระทั่งเป็นเรื่องสิ้นเปลืองโดยใช่เหตุ ทัศนคติเหล่านี้เปรียบเสมือนระเบิดเวลาที่ซ่อนตัวอยู่ในวิถีชีวิตสมัยใหม่ ซึ่งอาจนำไปสู่ความสูญเสียที่ประเมินค่าไม่ได้ในอนาคต สาเหตุหลักที่ทำให้การตรวจสุขภาพประจำปีถูกจัดอยู่ในลำดับความสำคัญท้ายๆ คือความเข้าใจผิดที่ว่า "ไม่มีอาการ แปลว่าไม่ป่วย" ร่างกายของมนุษย์มีความมหัศจรรย์ในการปรับตัวและอดทน โรคเรื้อรังหลายชนิด เช่น ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ หรือแม้แต่มะเร็งในระยะเริ่มต้น มักไม่แสดงอาการเตือนใดๆ ที่ชัดเจน ผู้ป่วยอาจใช้ชีวิตได้ตามปกติเป็นปีๆ ในขณะที่พยาธิสภาพของโรคกำลังกัดกินอวัยวะภายในอย่างเงียบเชียบ กว่าจะรู้ตัวอีกทีเมื่อมีอาการเจ็บป่วยปรากฏเด่นชัด โรคเหล่านั้นก็อาจลุกลามจนยากจะเยียวยา หรือต้องใช้ค่าใช้จ่ายในการรักษาสูงกว่าการป้องกันหลายเท่าตัว

ปัจจัยทางจิตวิทยาก็มีส่วนสำคัญอย่างยิ่ง คนส่วนใหญ่มีความกลัวลึกๆ ที่จะ "ตรวจเจอโรค" ความวิตกกังวลว่าหากรู้ว่าตนเองเจ็บป่วยจะทำให้ชีวิตไม่มีความสุข หรือต้องปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินอยู่ครั้งใหญ่ ทำให้หลายคนเลือกที่จะใช้วิธี "ไม่รู้เสียดีกว่า" แต่ในเชิงการแพทย์ การตรวจพบความผิดปกติในระยะเริ่มแรก คือโอกาสทองของการรักษา ยิ่งพบเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่จะหายขาดหรือควบคุมโรคได้ก็ยิ่งมีสูงขึ้นเท่านั้น การตรวจสุขภาพจึงไม่ใช่การไปหาเรื่องใส่ตัว แต่คือการสร้างอำนาจในการควบคุมสุขภาพของตนเอง นอกจากนี้ ข้อจำกัดด้านเศรษฐกิจและเวลาก็เป็นอีกหนึ่งอุปสรรคสำคัญ ในสังคมที่ต้องดิ้นรนแข่งขัน หลายคนมองว่าการลางานหนึ่งวันเพื่อไปนั่งรอคิวตรวจสุขภาพเป็นภาระ และค่าบริการในโรงพยาบาลเอกชนที่ค่อนข้างสูงก็ทำให้หลายครอบครัวมองข้ามไป อย่างไรก็ตาม หากเราลองพิจารณาในเชิงเศรษฐศาสตร์สุขภาพ ค่าใช้จ่ายในการตรวจสุขภาพประจำปีนั้นน้อยมากเมื่อเทียบกับค่าผ่าตัด ค่าล้างไต หรือค่าทำเคมีบำบัด หากเราปล่อยให้โรคลุกลามไปถึงขั้นวิกฤต การลงทุนกับ "การป้องกัน" จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดที่มนุษย์คนหนึ่งจะทำได้ ปัจจุบัน นวัตกรรมการตรวจสุขภาพได้ก้าวหน้าไปมาก ไม่ใช่เพียงแค่การเจาะเลือดหรือเอกซเรย์ปอดขั้นพื้นฐาน แต่ยังรวมถึงการตรวจวัดระดับวิตามิน การตรวจยีนเพื่อประเมินความเสี่ยงโรคทางพันธุกรรม หรือการตรวจคัดกรองมะเร็งเฉพาะจุด ซึ่งช่วยให้เราสามารถออกแบบไลฟ์สไตล์ที่เหมาะสมกับร่างกายของตัวเองได้ดียิ่งขึ้น การตรวจสุขภาพจึงไม่ได้มีหน้าที่แค่บอกว่า "ป่วยหรือไม่" แต่ช่วยบอกว่า "เราจะแข็งแรงกว่านี้ได้อย่างไร"